XXIII. O ziemi, którą Warro za boginię uważa dlatego, że ów duch świata, który ma być bogiem według niego, i tę najniższą część ciała swego przenika i udziela jej mocy bożej. - Św. Augustyn - Państwo Boże Księga VII

» Państwo Boże - św. Augustyn » Księga VII » VII-I » VII-II » VII-III » VII-IV » VII-V » VII-VI » VII-VII » VII-VIII » VII-IX » VII-X » VII-XI » VII-XII » VII-XIII » VII-XIV » VII-XV » VII-XVI » VII-XVII » VII-XVIII » VII-XIX » VII-XX » VII-XXI » VII-XXII » VII-XXIII » VII-XXIV » VII-XXV » VII-XXVI » VII-XXVII » VII-XXVIII » VII-XXIX » VII-XXX » VII-XXXI » VII-XXXII » VII-XXXIII » VII-XXXIV » VII-XXXV

            Ziemia jest jedna, którą widzimy pełną różnych żyjących istot, ale i ją samą widzimy, jako wielkie ciało wśród żywiołów i jako najniższą część świata. Dlaczego ją za boginię mają? Czy dlatego, że płodna? Dlaczegóż w takim razie ludzie nie są bogami tem więcej, kiedy ją jeszcze płodniejszą czynią, czcząc ją, ale oraniem, nie pokłonami? Ale część duszy świata, — powiadają — która ziemię przenika, czyni z niej boginię. Tak, jakgdyby nie była widoczniejsza dusza w ludziach, co do której wątpliwości żadnej niema, że ona istnieje, a jednakże ludzi nie mamy za bogów i, nad czemby bardzo ubolewać trzeba, ludzie tym, co nie są bogami i od których samiż ludzie lepsi są, poddają się czcząc ich i kłaniając im się przez niepojęty i pożałowania godny obłęd. Tenże Warro w tej samej księdze o bogach wybranych utrzymuje, że są trzy stopnie duszy w każdej naturze i w całej naturze: pierwszy, przenikający wszystkie żywe części ciała i ten czucia nie ma, lecz tylko moc życia; ta moc w ciele naszem przenika kości, paznogcie i włosy; podobnie na świecie drzewa: — pokarm przyjmują i rosną bez czucia i na swój sposób żyją; drugi stopień duszy jest ten, w którym jest czucie; ta siła przechodzi do oczu, uszu, nozdrzy, ust i dotyku; trzeci, to najważniejszy stopień duszy i nazywa się duch, w którym góruje rozumu światło (intellegentia); tego, krom człowieka, nie posiada żaden twór śmiertelny. Tę część duszy u świata mianuje Bogiem, w nas zaś nazywa się ona genjuszem. Są też na świecie kamienie i ziemia, widzialna przez nas, dokąd władza czucia nie dochodzi, jakoby kości i paznogcie Boga; słońce zaś, księżyc i gwiazdy, które my zmysłami poznajemy, a któremi Bóg czuje, — są jego zmysłami; przestworze zaś górne, nadpowietrzne (aether), jest jego duchem; siła jego, która przechodzi na światła niebieskie, czyni je także bogami; a o ile przez światła niebieskie na ziemię przenika, jest boginią Ziemią (Tellus); o ile znów przenika na morze i ocean, jest bogiem Neptunem.